አቡ በክር አል-ሲዲቅ (ረ.ዐ)
የመጀመሪያው ኸሊፋ — (632 – 634 እ.ኤ.አ / 11 – 13 ሂጅሪ)
632 – 634 እ.ኤ.አ / 11 – 13 ሂጅሪ
ከነቢያት በኋላ ከሰዎች ሁሉ የተሻለው፣ የመጀመሪያው አዋቂ ወንድ እምነት ተቀባይ፣ እና የነቢዩ (ሶ.ዐ.ወ) የስደት አጋር።
የሕይወት ታሪክና ገድል
አቡ በክር አል-ሲዲቅ (ረ.ዐ) እውነተኛ ስማቸው ዐብዱላህ ኢብኑ አቢ ቁሓፋ ነው። ከቁሬሽ ነገድ “ባኑ ተይም” ቤተሰብ የተወለዱ፣ በታማኝነታቸው “አል-ሲዲቅ” እና በነቢዩ ቃል “ዐቲቅ” የተባሉ ታላቅ ሶሓቢ ናቸው። የመጀመሪያው ኸሊፋ ሆነው የሪዳህ ጦርነቶችን በጽናት መርተው፣ የመጀመሪያውን የቁርኣን ስብስብ አዘጋጅተው፣ የእስልምናን አንድነት ጠብቀዋል።
1. ግላዊ ታሪክ፣ ስብእና እና ከእስልምና በፊት
ሙሉ ስምና ትውልድ: እውነተኛ ስማቸው ዐብዱላህ ኢብኑ አቢ ቁሓፋ ነው። የተወለዱት ከመካው የቁሬሽ ነገድ ስር ከሚመደበው "ባኑ ተይም" ከሚባል የተከበረ ቤተሰብ ነው። "አል-ሲዲቅ" እና "ዐቲቅ" የሚሉ መጠሪያዎች: • አል-ሲዲቅ (እውነተኛው): ነቢዩ ሙሐመድ (ሶ.ዐ.ወ) ስለ እሰራእ እና ሚዕራጅ በተናገሩ ጊዜ፣ መካውያን ሲያፌዙ አቡ በክር ግን ያለ ምንም ጥርጥር በመቀበላቸው ይህን ማዕረግ አገኙ። • ዐቲቅ (ከእሳት ነፃ የወጣ): ነቢዩ (ሶ.ዐ.ወ) "አንተ ከአላህ የእሳት ቅጣት ነፃ የወጣህ ነህ" ብለዋቸው ነበር። ከእስልምና በፊት: ሀብታም ነጋዴ፣ የቁሬሽን የትውልድ ሀረግ ጠንቅቀው የሚያውቁ፣ ለምክር የሚያጧቸው፣ እና መጥፎ ልማዶችን (እንደ ጠጅ መጠጣትና ጣኦት ማምለክ) ይጸየፉ የነበሩ ሰው ናቸው።
2. ለእስልምና የዋሉት ታላቅ መስዋዕትነት
የመጀመሪያው ወንድ እምነት ተቀባይ: ነቢዩ ሙሐመድ (ሶ.ዐ.ወ) የእስልምናን ጥሪ ሲያቀርቡላቸው፣ ምንም ማንራራት ሳያደርጉ ወዲያውኑ የተቀበሉ የመጀመሪያው አዋቂ ወንድ ናቸው። የዳዕዋ ፍሬዎች: በእሳቸው ምክንያት ካመኑት መካከል ከጀነት ከተበሰሩት አስር ሶሃባዎች አምስቱ — ዑስማን፣ ዙበይር፣ ጦልሐ፣ ዐብዱር-ረሕማን ኢብኑ ዐውፍ እና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ — ይገኙበታል። ሀብታቸውን መስጠት: እንደ ቢላል ኢብኑ ረባህ ያሉ ባሪያዎችን ነፃ አውጥተዋል፤ ለተቡክ ዘመቻ ሀብታቸውን ሙሉ በሙሉ ሰጥተዋል። ነቢዩም "አላህ ሀብቱን እንደ አቡ በክር የጠቀመኝ ሰው የለም" ብለዋል። የሂጅራ አጋር: ከነቢዩ ጋር በሠውር ዋሻ ውስጥ የነበሩ ብቸኛ አጋር ናቸው። ቁርኣን በሱረቱ አት-ተውባህ (9:40) ላይ "...አትዘን አላህ ከእኛ ጋር ነውና" በማለት ታላቅነታቸውን መስክሯል።
3. የኸሊፋነት መረጣ እና አመራር
የነቢዩ ህልፈት እና ድንጋጤ: አቡ በክር በመረጋጋት፦ "ሙሐመድን የሚያመልክ የነበረ ሰው ከሆነ ሙሐመድ በእርግጥ ሞተዋል፤ አላህን የሚያመልክ ከሆነ ግን አላህ ህያው ነው አይሞትም!" ብለው ተናገሩ። የሰቂፋ ስብሰባ: በ"ሰቂፋ በኒ ሳዒዳህ" በአንሳሮችና በሙሃጂሮች መካከል ክርክር ሲነሳ፣ በዑመር ድጋፍ እና በህዝቡ ፍቃደኝነት የመጀመሪያው ኸሊፋ ሆነው ተመረጡ።
4. ዋና ዋና ታሪካዊ አስተዋጽኦዎች
ሀ. የሪዳህ ጦርነቶች: ከነቢዩ ህልፈት በኋላ ያፈነገጡ ነገዶችንና የሐሰት ነቢያትን (እንደ ሙሰይሊማህ) በጽናት ገጥመው አረቢያን በአንድ የእስልምና ባንዲራ ስር መለሱ። ለ. የመጀመሪያው የቁርኣን ስብስብ: በያማማህ ጦርነት ብዙ ሐፊዞች ሲሰው፣ በዑመር ምክር ዘይድ ኢብኑ ሣቢትን መርጠው የመጀመሪያውን ሙሉ የቁርኣን ግልባጭ አዘጋጁ። ሐ. ወደ ውጭ ማስፋፋት: ወደ ኢራቅ (በኻሊድ) እና ወደ ሶሪያ/ሻም (በአቡ ዑበይዳህ) ዘመቻዎችን በማስጀመር ለቀጣዩ መስፋፋት መሰረት ጣሉ።
5. እረፍት እና ውርስ
አቡ በክር (ረ.ዐ) ለ2 ዓመት ከ3 ወራት ካገለገሉ በኋላ በ634 እ.ኤ.አ (13 ሂጅሪ) አረፉ። ከሞታቸው በፊት ዑመር ኢብኑል ኸጣብን በኸሊፋነት ጠቁመው አልፈዋል። በመስጅድ አል-ነበዊ ከነቢዩ (ሶ.ዐ.ወ) ጎን ተቀብረዋል።
ከታሪካቸው የምንወስዳቸው ዋና ዋና ትምህርቶች
- •እውነትን ያለ ጥርጥር መቀበል (ሲድቅ) እና በእምነት መጽናት
- •ሀብትን ሙሉ በሙሉ ለአላህ መንገድ ማውጣት
- •በችግር ጊዜ ማህበረሰቡን በጥበብና በጽናት መምራት