ዑስማን ኢብኑ ዓፋን (ረ.ዐ)
ሦስተኛው ኸሊፋ — ዙን-ኑረይን (644 – 656 እ.ኤ.አ / 23 – 35 ሂጅሪ)
644 – 656 እ.ኤ.አ / 23 – 35 ሂጅሪ
የነቢዩ ሁለት ሴት ልጆች ባል (“ዙን-ኑረይን”)، የቁርኣን ወጥ ስብስብ አዘጋጅ፣ እና ታላቁ የገንዘብ ደጋፊ።
የሕይወት ታሪክና ገድል
ዑስማን ኢብኑ ዓፋን (ረ.ዐ) ከባኑ ኡመያ የተወለዱ፣ በትህትናና በህፍረተኝነት የታወቁ፣ የቁርኣን ወጥ ግልባጭ ያዘጋጁ፣ የመጀመሪያውን የሙስሊም የባህር ኃይል የገነቡ ኸሊፋ ናቸው።
1. ግላዊ ታሪክ፣ ስብእና እና ከእስልምና በፊት
ሙሉ ስም: ዑስማን ኢብኑ ዓፋን ኢብኒ አቢል-ዐስ። ከቁሬሽ “ባኑ ኡመያ” ቤተሰብ የተወለዱ ናቸው። "ዙን-ኑረይን": የነቢዩ ሁለት ሴት ልጆችን (ሩቂያን እና ከእሷ ህልፈት በኋላ እሙ-ከልሱምን) ያገቡ በመሆናቸው። ከእስልምና በፊት: ሀብታም ነጋዴ፣ ትሁት፣ ህፍረተኛ፣ ጣኦት ያላመለኩና አረቄ ያልጠጡ ነበሩ። እስልምናን በአቡ በክር ጥሪ ተቀብለው ወደ ሐበሻ (ኢትዮጵያ) ከተሰደዱት የመጀመሪያዎቹ መካከል ናቸው።
2. ለእስልምና ያደረጉት የገንዘብ ድጋፍ
• የቢእሩ-ሩመህ ጉድጓድ ገዝተው ለሙስሊሞች በነፃ አዋጡ። • የመስጅድ አል-ነበዊን አስፋፉ። • የተቡክ ዘመቻን በመቶዎች ግመሎች፣ ፈረሶችና ወርቅ አዘጋጁ።
3. የኸሊፋነት መረጣ እና ዋና አስተዋጽኦዎች
በዑመር ሹራ ውይይት በ644 እ.ኤ.አ ሦስተኛው ኸሊፋ ሆነው ተመረጡ። ሀ. ሙስሐፍ ዑስማኒ: የቁርኣን ወጥ ግልባጮች አዘጋጅተው ወደ ግዛቶች ላኩ — ቁርኣን እስከ ዛሬ ሳይበረዝ እንዲቆይ አድርጓል። ለ. የባህር ኃይል: የመጀመሪያውን የሙስሊም የባህር ሰራዊት ገንብተው በዛት አስ-ሰዋሪ ድል አደረጉ። ሐ. መስፋፋት: ወደ ሰሜን አፍሪካ፣ ኻራሳንና ካውካሰስ ተስፋፋ።
4. ፈተና፣ እረፍት እና ውርስ
በኸሊፋነታቸው መጨረሻ አማፂያን መዲናን ከበቡ። ዑስማን በሙስሊሞች መካከል ደም እንዳይፈስ ሶሃባዎች እንዲከላከሉላቸው አልፈቀዱም። በ656 እ.ኤ.አ ቁርኣን እያነበቡ እያለ ተገደሉ። በጃናት አል-በቂዕ ተቀብረዋል።
ከታሪካቸው የምንወስዳቸው ዋና ዋና ትምህርቶች
- •ትህትና፣ ህፍረተኝነት እና በገንዘብ መልካም ማድረግ
- •የቁርኣን አንድነትን መጠበቅ
- •በፈተና ጊዜ ደም መፍሰስን መከላከል